Archiwa i kompresja

tar to narzędzie do archiwizacji plików i katalogów. Może również kompresować archiwa (np. z użyciem gzip lub bzip2).

---

🧰 Najczęściej używane składnie

🔹 Tworzenie archiwum .tar

tar -cf archiwum.tar katalog/

• -c – create (tworzy archiwum)
• -f – file (nazwa pliku wynikowego)
• katalog/ – katalog do spakowania

🔹 Tworzenie i kompresowanie jako .tar.gz (gzip)

tar -czf archiwum.tar.gz katalog/

• -z – użyj kompresji gzip

🔹 Tworzenie i kompresowanie jako .tar.bz2 (bzip2)

tar -cjf archiwum.tar.bz2 katalog/

• -j – użyj kompresji bzip2

---

📂 Rozpakowywanie archiwum

🔹 Rozpakuj .tar

tar -xf archiwum.tar

🔹 Rozpakuj .tar.gz

tar -xzf archiwum.tar.gz

🔹 Rozpakuj .tar.bz2

tar -xjf archiwum.tar.bz2

---

🔍 Podgląd zawartości archiwum

🔹 Wyświetlenie listy plików w archiwum:

tar -tf archiwum.tar.gz

---

📌 Dodatkowe opcje

Opcja	Znaczenie
-v	verbose – wypisuje pliki podczas operacji
-C	ścieżka do katalogu, gdzie rozpakować
--delete	usuwa plik z archiwum (działa tylko na niekompresowanych .tar)

---

🧪 Przykłady

Spakowanie katalogu mp3 do muzyka.tar.gz

tar -czvf muzyka.tar.gz mp3/

Rozpakowanie archiwum do określonego katalogu

tar -xzf muzyka.tar.gz -C /home/user/muzyka

---

❗️Uwaga

• .tar = tylko archiwum (bez kompresji)
• .tar.gz lub .tgz = archiwum + kompresja gzip
• .tar.bz2 = archiwum + kompresja bzip2 (dokładniejsza, ale wolniejsza)

---

📦 7-Zip (7z)

7z to narzędzie do archiwizacji z wysokim stopniem kompresji. Instalacja: sudo apt install p7zip-full.

🔹 Tworzenie archiwum .7z

7z a archiwum.7z katalog/

• a – add (dodaj pliki do archiwum)

🔹 Tworzenie z poziomem kompresji

7z a -mx=9 archiwum.7z katalog/

• -mx=0..9 – poziom kompresji (0 = brak, 9 = maksymalna)

🔹 Rozpakowywanie archiwum .7z

7z x archiwum.7z

• x – extract (zachowuje strukturę katalogów)

🔹 Rozpakowanie do określonego katalogu

7z x archiwum.7z -o/home/user/cel/

🔹 Podgląd zawartości

7z l archiwum.7z

---

🗂️ Archiwa dzielone na części (split)

Przydatne gdy archiwum jest zbyt duże, np. przy przesyłaniu przez email lub na nośniki o ograniczonej pojemności.

Tworzenie z 7z – podział na części po 200 MB

7z a -v200m archiwum.7z katalog/

Powstają pliki: archiwum.7z.001, archiwum.7z.002, ...

Odtwarzanie archiwum dzielonego (7z)

Wszystkie części muszą być w tym samym katalogu. Podaj nazwę pierwszej części:

7z x archiwum.7z.001

---

Tworzenie z tar + split – podział na części po 200 MB

tar -czf - katalog/ | split -b 200m - archiwum.tar.gz.

Powstają pliki: archiwum.tar.gz.aa, archiwum.tar.gz.ab, ...

Odtwarzanie archiwum dzielonego (tar + split)

cat archiwum.tar.gz.* | tar -xzf -

Odtwarzanie do określonego katalogu

cat archiwum.tar.gz.* | tar -xzf - -C /home/user/cel/

---

Archiwum .zip dzielone na części za pomocą 7z

Tworzenie podzielonego archiwum .zip

7z a -tzip -v200m archiwum.zip katalog/

• -tzip – format ZIP (zamiast domyślnego .7z)
• -v200m – podział na części po 200 MB

Powstają pliki: archiwum.zip.001, archiwum.zip.002, ...

⚠️ Pliki z rozszerzeniem .zip.001 nie są standardowym ZIP — wymagają 7z do odtworzenia.

Odtwarzanie bezpośrednio przez 7z (bez ręcznego scalania)

Wszystkie części muszą być w tym samym katalogu. Podaj nazwę pierwszej części:

7z x archiwum.zip.001

Ręczne scalanie części i rozpakowywanie przez unzip

Jeśli chcesz scalić pliki do jednego standardowego .zip:

cat archiwum.zip.* > archiwum_scalony.zip
unzip archiwum_scalony.zip

Scalanie do określonego katalogu

cat archiwum.zip.* > archiwum_scalony.zip
unzip archiwum_scalony.zip -d /home/user/cel/

---

📌 Porównanie formatów

Format	Narzędzie	Kompresja	Uwagi
.tar.gz	tar + gzip	dobra	standard na Linuksie
.tar.bz2	tar + bzip2	lepsza	wolniejsza niż gzip
.7z	7zip	najlepsza	obsługa split, szyfrowanie
.zip	7zip/unzip	średnia	kompatybilny z Windows, split przez 7z